Erfpacht is een huurvorm dat van toepassing kan zijn op een stuk grond. Als je een huis koopt waarop
erfpacht van toepassing is, dan betekent dit dat je enkel eigenaar wordt van het huis. De grond zelf wordt dus niet je eigendom. De grond leen je van de rechtmatige eigenaar in ruil voor een bepaalde vergoeding, ook wel bekend als de canon. In diverse steden in Nederland zijn (grote stukken van de grond binnen die stad) in eigendom van de gemeente zelf. Veel grote steden in Nederland kennen erfpacht; bijvoorbeeld Amsterdam, Leiden.
De gemeenten die de grond verpachten hebben in veel gevallen de prijs van de pacht vastgezet voor lange tijd (bijvoorbeeld 50 of 75 jaar). Het pacht bedrag kan in sommige gevallen per jaar worden betaald, of zelfs worden afgekocht gedurende de gehele looptijd. Als de periode afloopt, zal de gemeente de prijzen opnieuw gaan indexeren. De grondprijs van 50 of in sommige gevallen zelfs 75 jaar geleden is natuurlijk in geen enkele verhouding tot de markt conforme prijs die tegenwoordig per vierkante meter wordt betaald; het aflopen van een erfpacht is dan ook bijna altijd slecht nieuws. Aan het einde van zo'n tijdvak wordt de jaarlijkse vergoeding voor het gebruik van de grond aangepast aan de actuele marktwaarde. Omdat de grond in de loop der jaren vaak sterk in waarde is gestegen neemt over het algemeen ook de canon sterk toe. In sommige gevallen wordt het bedrag jaarlijks geindexeerd zodat er geen enorm ontstaat als de periode afloopt.
Als er sprake is van tijdelijke erfpacht, betekent dit dat de gemeente na het verstrijken van de periode weer beschikking over de grond, en kan dan besluiten wat er met de grond gaat gebeuren. Zo zou de gemeente in het meest ongunstige geval het bestemmingsplan kunnen wijzigen. Naast tijdelijke erfpacht bestaat er ook de zogeheten 'voortdurende erfpacht' waarbij de gemeente hiertoe niet kan beslissen.
De enige situatie waarbij het aflopen van de period voordeel kan bieden, is als de gemeente aanbiedt om de grond te verkopen (echter dikwijls tegen een hoog bedrag).
De persoon die geld moet betalen heet de erfpachter. Als de erfpachter zijn betalingsverplichtingen niet nakomt is er sprake van een canonschuld, of canonachterstand. Als je een woning koopt waarop het erfpachtrecht op van toepassing is, worden automatisch ook de achterstanden overgenomen, tenzij je maatregelen neemt.
* Is het canon reeds afgekocht, of moet er periodiek worden betaald?
* Is het mogelijk om de canon af te kopen?
* Wanneer loopt het contract af, en wat zullen de gevolgen hiervan zijn?
* Welke bepalingen staan er in het canon?
* Hoe hoog is het canon op dit moment?
* Laat de notaris uitzoeken of de betalingen van de vorige bewoner van het canon op orde zijn, of dat er sprake is van een betalingsachterstand?