Een onderhandse akte is een akte (overeenkomst) die wordt opgesteld zonder tussenkomst van een notaris; het gaat dus enkel om een 'contract' tussen een geldgever en een consument. Doordat de notaris niet betrokken is bij de overeenkomst, is de onderhandse akte (veel) goedkoper dan een notariele akte.
Bij de onderhandse akte kan echter geen inschrijving worden gedaan in het hypothecaire register (enkel een notaris kan inschrijvingen doen in dit register). De onderhandse akte kan daarom enkel plaatsvinden als de consument reeds een hypotheek heeft op een woning, met een hoger inschrijvings bedrag dan het bedrag dat op dat moment geleend wordt. Bij het afsluiten van een hypotheek is het daarom altijd de moeite waard om het inschrijvings bedrag hoger te maken dan het bedrag dat geleend wordt. Als later extra geld geleend moet wordt met hetzelfde onderpand, hoeft niet opnieuw voor de notaris handelingen te worden betaald. Het verschil tussen het inschrijvingsbedrag en het totale leenbedrag heet de onderhandse ruimte.
Een voorbeeld ter verduidelijking; een persoon heeft 5 jaar geleden een lening van 40.000 euro genomen op de woning die hij toen kocht voor 80.000 euro (hij bracht zelf dus 40.000 euro eigen vermogen in). Ondanks het feit dat de lening 40.000 euro slechts was, laat hij de notatis het inschrijvingsbedrag bij het hypotheek register zetten op 80.000 euro.
De woning heeft op dit moment een VOV waarde van 100.000 euro, en de persoon wil een dakkapel op zijn woning. Er is sprake van een onderhandse akte waardoor de persoon geen extra kosten kwijt is aan zijn notaris.